“Cando esta pandemia remate, as aldeas galegas van volver repoboarse”. A frase pronunciouna a neurocientífica Sonia Villapol (Bretoña – A Pastoriza) nunha entrevista ao Lugo Xornal aló por principios de abril. O final deste conto aínda non semella moi próximo, pero hai datos que fan pensar que se cadra non ía tan desencamiñada no seu prognóstico. Ou é un espellismo?
O mapa demográfico da provincia de Lugo píntase por primeira vez de cores positivas en moitos concellos que arrastraban anos de declive poboacional. A falta do informe oficial do Instituto Nacional de Estatística (INE) para o 2020, que será remitido dentro dun ano, os gobernos locais fan as súas contas en base ao padrón municipal e descobren gratas sorpresas. É o caso de Friol, por exemplo, que rematou o ano con 102 habitantes máis ca os que tiña ao inicio.
“No 2019 mitigárase o descenso. No 2020 concretouse a suba e esperemos que no 2021 se consolide”
O rexedor local, José Ángel Santos (PP), móstrase optimista e ofrece máis detalles ao respecto. Dende xaneiro ata fins de novembro, Friol rexistrou 201 altas (24 nacementos, 159 empadronamentos dende outros municipios e 18 de persoas estranxeiras), fronte a 99 baixas (51 por cambios de domicilio e 48 por defunción). “No ano 2019 xa se mitigara a liña descendente, que antes baixaba de forma drástica. No 2020 concretouse a suba, algo que non se vía dende o 2006. Esperemos que neste 2021 se consolide o aumento”, expresou Santos.
MEDIDAS DE APOIO
Este incremento de poboación explícase, segundo o alcalde, non só pola pandemia, senón tamén pola “continua aposta” do Concello por subvencións, bonificacións, medidas de conciliación… que “favorecen que a xente asente aquí”. Santos destaca, especialmente, os recursos dirixidos a nenos e nenas en forma de escola infantil ou actividades extraescolares.
“Hai parellas mozas que alugaron un piso en Friol. Eses matrimonios poden vivir aquí e traballar onde sexa tranquilamente, porque teñen medios para conciliar”, sinala, ao tempo que celebra o “insólito” dato de 24 nacementos no municipio durante o pasado ano. “Era algo que non se vía dende o 2003, máis ou menos”.
A proximidade a Lugo capital —que pode xogar a favor, pero tamén na súa contra— sería outro dos factores a ter en conta á hora de analizar a evolución demográfica. “Se algo se pode sacar positivo da pandemia é que a xente se deu conta das vantaxes do rural”, remata o rexedor friolés.
“O RURAL COMO UN ESPAZO HABITABLE”
Tamén o considera así Ramiro Martínez, presidente do Centro de Desenvolvemento Rural Ancares, sito en Cervantes. “A xente está descubrindo o rural como algo habitable, non tan atrasado, un lugar onde montar negocios…”, pensa. Aínda así, precisa que non basta con agardar a que se sumen veciños sen máis, senón que cómpre “facilitarlles” a vida para conseguir que non marchen os que xa estaban.
“Non se pode planificar o mesmo para San Román ca para Madrid”
Refírese, por suposto, á necesidade de reforzar o transporte, mellorar a conexión a Internet, ampliar os servizos sociais e culturais… “E que teñan en conta o territorio e o número de habitantes”, pide, partidario de fuxir da óptica urbanita. “Non se pode planificar o mesmo para San Román ca para Madrid, como tampouco é o mesmo atender un enfermo en Donís ca no Paseo da Castellana”.
O TELETRABALLO FAVORECERÁ A VOLTA AO RURAL?
Cervantes, Baralla ou Becerreá son concellos da Montaña que tamén viron incrementada a súa poboación neste ano. Canto influíu o coronavirus nisto? Quen sabe! “Eu creo que vai pesar máis o tema do teletraballo”, aventúrase Ramiro Martínez. As aldeas e vilas rurais acollerán máis habitantes ao tempo que se vaia implantando esta nova maneira de traballar. “Tamén influirá o shock que produciu ver como as residencias coidaban os nosos vellos”, engade.
O rural, di, está cheo de dificultades ligadas á falta de recursos, pero tamén de vantaxes que van volvéndose cada vez de maior importancia. “O virus foi capaz de trastocar as relacións sociais e veciñais, pero non foi capaz de rompelas. Na Montaña a xente seguiu axudándose. A pandemia demostrou que A Montaña é coidadora, é humana“. E iso é, ás veces, todo canto necesitamos: os coidados e a tranquilidade no centro da vida.
