O Concello de Guitiriz engade un novo caso á polémica pola conservación dos bens patrimoniais. Desta vez, trátase da desaparición do cruceiro de Rego Pequeno, paradigma do abandono e o expolio. A peza quedara incompleta dende comezos de século, cando unha máquina desbrozadora municipal mutilara o capitel e a cruz. Dende entón nada máis se soubo das partes afectadas, e agora tamén a base e o fuste foron subtraídos.
O cruceiro de Rego Pequeno estaba situado na parroquia de San Vicenzo dos Vilares. Era de base cúbica con fuste monolítico, cun capitel de forma cúbica, e rematado pola cruz cuadrangular sen efixies. Estaba situado ao pé dun camiño asfaltado, nunha zona de vexetación canda a varios predios agrícolas.
A desaparición foi corroborada por Os Vilares, Lareira de Soños conxuntamente con Cruceiros de Galicia, organización que alertara en primeiro lugar da circunstancia. Os grupos a prol do patrimonio están consternados por esta nova agresión, e denuncian o estado xeral dos activos históricos e etnográficos de Guitiriz.
“Resulta preocupante o expolio destas pezas, moitas veces con coñecemento dos veciños, que se negan a denunciar para evitar problemas”. Aliás, consideran aínda máis prexudicial o papel das administracións, que “pola súa desidia facilitan a desprotección do patrimonio histórico”. Citan neste senso o risco de desaparición dos excepcionais frescos da igrexa parroquial de San Vicenzo dos Vilares, ou o abandono e a falta de limpeza do Calvario das Reixas, sen reparar nin sinalar dezanove meses despois.
