InicioCulturaCándida. A realidade das galegas "migrantas" en Arxentina

Cándida. A realidade das galegas “migrantas” en Arxentina

No Día da Galicia, Helena González de Bisagras de Papel comparte unha historia de emigración da súa familia, a modo de homenaxe ás "mulleres migrantas".

PUBLICADA O

- Advertisement -

Cándida é un personaxe radiofónico e cinematográfico creado pola actriz cómica arxentina de orixe asturiana, Marina Esther Traveso, coñecida polo nome de Niní Marshall.

O personaxe obedece a un estereotipo xa presente con anterioridade no imaxinario colectivo arxentino: o da “mucama” galega.

Mucamo, mucama
En Arxentina. Persoa empregada no servizo doméstico

 

Desde finais do S.XIX, as mulleres galegas do rural comezan a emigrar en masa, rumbo a América, para traballar principalmente no servizo doméstico. Ós poucos, vaise construíndo o mito das galegas como xoves inxenuas, pouco refinadas, desconfiadas, amarradas, tarabeleiras e fácilmente recoñecibles polo seu acento.

Cándida Loureiro Ramallada encarna todas esas calidades. En 1939, despois de ter acadado un éxito inesperado na radio, o personaxe da o salto ó cine coa película homónima, dirixida por Luis Bayón Herrera. Despois desta haberá moitas máis.

Que interese pode ter unha película protagonizada por unha especie de cruzamento entre Lina Morgan e Beatriz Carvajal, que se asaña coas galegas migrantes e pobres? Podería obviar certos detalles incómodos e centrarme no valor documental do filme?

Sempre tiven interese na emigración das mulleres, xa que a miña avoa Casilda emigrou a Cuba soíña e sendo ben nova. Contan que o seu destino inicial eran os Estados Unidos de América, onde os seus irmáns e irmás agardaban por ela, pero que debido a cambios nas políticas migratorias tivo que se conformar con Cuba.

A súa experiencia migratoria é un misterio para min. Sei que viaxou solteira e voltou casada. E que traballou no servizo  doméstico. En Cuba, non tiña irmáns ou irmás, pero si familia extensa, que mirou por ela.

Cando observo a escena en que Cándida descende pola escaleira do barco que a leva a Bos Aires, podo albiscar un algo da miña avoa Casilda. Ela tamén levaría os documentos a recado, respondería con palabras semellantes ós traballadores de aduanas e miraría con desconfianza ó señor médico.

Pode que tamén fixese noite en Triscornia, o equivalente cubano do Hotel de Inmigrantes de Bos Aires, en canto non contactou coa familia. Seguro que sentiu  medo e vulnerabilidade, afastada do seu entorno doméstico, onde todo era pequeneiro e recoñecible.

Como Cándida, seguro que a  miña avoa tamén acudiu a unha desas romaxes multitudinarias, acompañada polo meu avó. Ella, que nunca antes bailara! E seguro que de noite, tamén soñaba coa terra que deixara tras de si.  Eran soños, nos que viaxaba non á Galicia mariñeira de onde procedía Cándida, senón a ese lugar mítico de Queixa, nas montañas do Ourense oriental. onde foi Heidi por un día.

Grazas a “Cándida” fun quen de acompañar á miña avoa no seu periplo e tamén de descubrir a ollada do Outro, que axexa a través dunha lente, que deforma. A verdade é que querería outra ollada para ela, máis benevolente e humana. Ser migrante non vos é fácil!

[Do blog Bisagras de Papel]

ÚLTIMAS

Amancio Prada volve a Lugo 16 anos depois

Amancio Prada volve a Lugo 16 anos despois do seu último concerto nesta cidade....

Piden a absolución dun mozo de Vilalba acusado de violar á súa ex parella menor de idade

A sección segunda da Audiencia Provincial de Lugo acolleu este martes a celebración do...

Denuncian unha agresión a unha menor durante unha manifestación en Lugo por levar unha bandeira saharauí

Comunidade Saharauí en Galiza presentou unha denuncia pola agresión sufrida por unha menor saharui durante unha...

Unha certificación turística permitirá protexer o ceo nocturno dos Ancares

O deputado de Medio Ambiente, Carlos López, recibiu este luns na Casa do Concello...