InicioLugo e contornaFriolCando o raquitismo era endémico en Lugo

Cando o raquitismo era endémico en Lugo

Helena González de Bisagras de Papel reflexiona neste artigo sobre as vidas brevísimas deses pequenos e pequenas, que morrían sendo "párvulos". Esta a unha invitación a viaxar polo vosa historia familiar, dándolle un nome e un espazo a eses pequenos e pequenas. E tamén para visitar eses lugares máxicos, espallados pola xeografía galega, que tiñan sona de ser milagreiros.

PUBLICADA O

- Advertisement -

Por fin  chegou o verán, así que pode que alguén de vós estea agora a  gozar do sol e da auga, nalgún río, piscina ou á beiriña do mar. É pensar no sol e lembrar a mítica frase de Super Ratón: No olviden supervitaminarse y mineralizarse”. Definitivamente, as súas raiolas son fonte de vida, que axudan ó organismo, a absorber vitamina D.

Mentres boto a crema para me protexer do sol, lémbrome dunha neniña natural de Friol, que morreu con só dous anos, aló polos anos cincuenta.  A causa da súa morte, segundo puña nos papeis, foi raquitismo. Dese mesmo mal, endémico en Galicia, dende o tempo dos mouros, morreran antes centos de nenos e nenas.

Disque, esta doenza estaba relacionada cun déficit de vitamina D durante o embarazo e a lactación e tamén coa escasa exposición á luz solar.  Os pequenos, que padecían o “tarangaño”,  que así se chamaba, tiñan a cabeza anormalmente grande para a súa idade, falla de ton muscular nas pernas, o peito afundido, o ventre grande e abultado e dificuldades para botar a andar.

A neniña non foi quen de se salvar do mal, a pesares de vivir moi preto, do santuario da Virxe do Ermo, en Carlín. Este lugar era a meta final dun paseo ritual, practicado desde tempos inmemoriais.  O percorrido ía das pedras dun sortego ubicado na parroquia veciña de Trasmonte as da fonte de Carlín, nunha especie “de oca a oca”.   O rito descrito con detalle polo antropólogo Antonio Fidalgo Santamariña, no seu libro “Antropología dunha parroquia rural”, incluía penedos, auga, salmodias e a intervención obrigada dunha muller, chamada María.

Se a nosa pequena vivise en Barbadás, levaríanna á pedra furada  de San Benito de Cova de Lobo, nun ritual no que tamén habería pedra, auga milagreira, a intervención dunha “María”  e a repetición destas palabras: “ten conta santiño, do meu tangariño, doente cho deixo, devólvemo san”.  

 

A evidencia física da celebración destas cerimonias eran as roupas vellas do entangarañado, espalladas, preto da pía ou das pedras. De feito, ó pé da pía de Carlín, aínda hai farrapos vellos colgados dun arame. Pregúntome, se algún estivo en contacto coa pel da malpocada neniña.

Éranvos tempos nos que a mortalidade infantil era moi alta. Daquela os andazos, os cocos ou o tarangaño aparecían como causa de morte nos certificados, cunha nota marxinal que decía “párvulo”. Eran persoas, obscenamente novos e novas para morrer.

[Do blog Bisagras de Papel]

 

ÚLTIMAS

Penas de prisión inferiores a tres anos para os imputados na peza orixinal da ‘Operación Pokémon’

A Audiencia Provincial de Lugo acordou impor este luns penas de prisión inferiores ao tres anos...

Capturan nun edificio da rúa Río Navia un lagarto ocelado de 40 centímetros

Unha patrulla da Unidade Territorial de Policía de Barrio da Policía Local de Lugo rescatou esta...

A Policía Local de Lugo detén a un home acusado de agredir e reter á súa parella

A Policía Local de Lugo detivo este fin de semana a un home acusado...

Un Xulgado de Lugo rexeita que o Consorcio deba indemnizar aos bombeiros por contratar efectivos durante a folga de 2023

O Xulgado do Social número 4 de Lugo rexeitou, tal e como solicitaban o...